1. Home
  2. Onderhoud piano & vleugel

Onderhoud piano & vleugel

Onderhoud piano & vleugel

Hoe onderhoud je een piano?

Piano’s zijn gevoelig voor de omgeving waar zij in staan. Hitte, kou, vervuiling of droge lucht kunnen ervoor zorgen dat de stemming en de materialen van de piano worden aangetast. Daarnaast kunt u uw piano zelf onderhouden waardoor deze langer zijn waarde behoud. Lees de praktische tips op deze pagina (zowel voor omgeving als onderhoud) en zorg dat uw piano optimaal onderhouden blijft.

In onze webshop vindt u ook een aantal producten om uw piano mee te onderhouden. Wilt u liever het onderhoud door ons laten doen, dan kunt u natuurlijk contact met ons opnemen.

TIP 1: STEMMEN

De klank van een piano ontstaat door het trillen van de snaren dat via een klankbord (zangbodem) versterkt wordt. De toonhoogte van de snaren wordt bepaald door de dikte, lengte en spanning van de snaar. De dikte en lengte is door de fabrikant bepaald. De spanning wordt bepaald door de pianostemmer maar helaas ook door temperatuur en vochtigheidsgraad. De laatste twee beïnvloeden de bolling (kroon) van de zangbodem (door uitzetten of krimpen van het hout) waardoor de snaarspanning verandert en daarmee de toonhoogte.

Nieuw besnaarde piano’s (dat wil zeggen een nieuwe piano of een piano met recent vervangen snaren) zullen het eerste jaar 3 tot 4 keer gestemd moeten worden. Er zit dan nog (te)veel elasticiteit in de snaren waardoor deze snel ontstemd raken. Later kan meestal worden volstaan met tweemaal per jaar stemmen. Piano’s die gebruikt worden voor optredens of voor opnamedoeleinden worden vaker gestemd (of zelfs voor elk optreden c.q. opname).

Een kwalitieve occasion piano (10 jaar of ouder) zal volstaan met minimaal 1 stembeurt per jaar. De snaren worden minder elastisch en alle onderdelen stabiliseren iets. Zolang de piano in een stabiele omgeving staat qua luchtvochtigheid en geacclimatiseerd is in de ruimte waar hij staat, zal de stemming een jaar lang goed kunnen blijven.

Langer dan een jaar zonder stembeurt is niet aan te raden. Het verschil in spanning met de gewenste stemming is zo groot dat de piano daardoor weer eerder zal ontstemmen. Zo komt het voor dat uw instrument nog 1 of 2 stembeurten kort achter elkaar nodig heeft om weer stabiel te blijven. Ook de andere onderdelen van uw piano kunnen last hebben van van de lagere spanning die de snaren hebben.

Dat het stemmen belangrijk is zal iedereen beamen. Maar wat de pianostemmer ook kan zien is het ontstaan van kleine ‘probleempjes’ in afregeling of onderhoud aan uw piano, en deze dan verhelpen voordat deze groter worden.

Lees meer over het stemmen van een piano.

TIP 2: HET KLAVIER

Het klavier kunt u schoonmaken door het afnemen met een vochtige doek en daarna met een zachte doek droog te wrijven. Gebruik geen spiritus of andere agressieve schoonmaakmiddelen!

Voor een nog beter resultaat verkopen wij Key-Brite in onze webshop! Hiermee verwijderd u vuil nog makkelijker, haalt u de witte kleur terug naar boven en geeft u de toetsen weer glans terug. Key-Brite is gemakkelijk te gebruiken in combinatie met een zachte Cleaner doek.

Nooit direct vloeistof op de toetsen sprenkelen maar altijd via een doek. Hou het klavierdeksel open om een vrije luchtcirculatie rond het klavier te houden (voorkomt kromtrekken).

TIP 3: BEHANDELING VAN DE KAST

De behandeling van de kast van een piano of vleugel is afhankelijk van de oppervlakte afwerking. Moderne en nieuwe piano’s zijn vaak afgewerkt met een polyester laklaag, oudere piano’s (40 jaar of ouder) zijn veelal gepolitoerd. Kasten met een generfd houten uiterlijk zijn gesatineerd. Lees hieronder meer over onderhoud aan uw piano afwerking.

Nieuwe piano’s of hoogglans piano’s (houtnerf uitgezonderd)
Afstoffen met een zachte stofdoek en ééns per jaar poetsen met een hoogglans polish waarin geen siliconen zijn verwerkt. Deze polish is ideaal voor het verwijderen van vingerafdrukken, opgehoopt stof en ander vuil. Daarbij brengt het ook de glanzende laag weer terug. We horen ook regelmatig over ruitenreinigers als Glassex. In onze ervaring kunnen deze reinigers een

Oudere gepolitoerde piano’s en vleugels
Afstoffen met zachte stofdoek en ééns per jaar poetsen met polish waarin GEEN siliconen zijn verwerkt. Vingerafdrukken verwijderen met een zachte doek. Nooit met een glasreiniger, spiritus of andere middelen op basis van alcohol. Dit lost namenlijk de politoer direct op.

Gesatineerde oude en nieuwe piano’s
Houtsoorten waar een dunne transparante laklaag op is aangebracht door de fabriek en waar de nerf in het fineer zichtbaar is noemt men gesatineerd. Deze afwerkinglaag is kwetsbaar voor vocht en gevoelig voor spetters en kringen die na ingedroogd te zijn een lichte bleke plek achterlaten doordat het vocht onder de laklaag is doorgedrongen.

Alleen afstoffen met een zachte stofdoek en niet met een natte vaatdoek. Wanneer nodig kunt u de kast inwrijven met een dunne onderhoudsolie of houtveredelingolie zoals teakolie. Gebruik weinig olie en niet meer dan circa 1 keer per jaar, teveel olie wordt niet meer opgenomen. Na een paar dagen zal dat met veel moeite en veel schone doeken uitgewreven worden.

TIP 4: WIELEN, PEDALEN EN ANDER MESSING

De pedalen, wielen, slotplaat, klepscharnier van messing kunnen met koperpoets op de voorgeschreven wijze worden gepoetst. Let er wel op, dat de kast rondom niet wordt geraakt. Aanraking met de kast kan voor witte vlekken zorgen.

TIP 5: BINNENZIJDE KAST

De binnenzijde van een kast is erg gevoelig. U moet hier dus voorzichtig mee zijn. Houd vloeistoffen weg van de piano. Vruchtensap, limonade en zelfs het morsen van water in een piano kan fikse schade aanrichten. Raak daarnaast nooit de bassnaren aan. Bij het aanraken van de bassnaren, laat u zuurresten achter. Hierdoor ontstaat corrosie, waardoor de bassnaren kunnen gaan zoemen en helderheid en volume verliezen.

Wilt u toch de stof afnemen van de binnenzijde van de kast? Gebruik dan een plumeau of de blaaszijde van een stofzuiger. In stedelijke gebieden met relatief meer luchtverontreiniging kan door de jaren heen een grijze aanslag ontstaan die moeilijk te verwijderen is. Alleen een specialist kan het interieur van een piano veilig schoonmaken.

TIP 6: TECHNISCH ONDERHOUD PIANO & VLEUGEL

De inwendige mechaniek van een piano of vleugel is belangrijk voor de klank en de speelaard. De met vilt omspannen hamers, scharnierend in kleine lagertjes, moeten duizenden keren de weg naar de snaren afleggen. Tussen hamers en de toetsen bevindt een ingewikkeld mechanisch overbrengingssysteem dat aan een zekere slijtage onderhevig is.

Naast de stembeurten aan uw instrument is het daarom noodzakelijk om eens in de 5 à 10 jaar het mechaniek te onderhouden. Door onderhoud aan uw piano kan de slijtage zoveel mogelijk worden beperkt. Ook wordt de klank na een aantal jaren onregelmatig. Dit gebeurt door het frequente aanslaan van de snaren door de hamerkop. Door de snaren ontstaan groeven in het hamervilt. Worden deze te diep dan moeten de hamerkoppen worden geschuurd waardoor er weer een optimale toon ontstaat. Verder worden alle onderdelen van het mechaniek en het klavier tijdens de onderhoudsbeurt schoongemaakt, gesmeerd en afgeregeld. Als laatste wordt de hamerkop van de piano of vleugel geïntoneerd. Hierdoor wordt de klank zoveel mogelijk geëgaliseerd en van een gewenst timbre voorzien. Bovenstaande werkzaamheden gebeuren aan huis en duurt circa een werkdag. Benieuwd naar de mogelijkheden voor uw piano? Neem vrijblijvend contact met ons op!

TIP 7: REVISIE EN/OF RESTAURATIE

Bij oudere en/of veel bespeelde instrumenten ontstaat er slijtage aan vilt- en draaipunten. Bij excessieve slijtage zullen deze materialen vervangen moeten worden. Ook de snaren hebben een beperkte levensduur. Na 25 tot 50 jaar verdwijnt de power en helderheid uit de omwonden bassnaren en gaan de niet omwonden snaren steeds metaliger klinken (het staal wordt door de jaren steeds harder en brosser). Ook de zangbodem en het stemblok hebben niet het eeuwige leven. Deze kunnen na verloop van tijd gaan scheuren.

Indien ook het uiterlijk van de piano of vleugel de tand des tijds niet overleeft heeft kan deze door een restauratie weer in de oude staat teruggebracht worden. Daarbij kunnen werkzaamheden zoals het vervangen van leer en vilt, het repareren en lakken van de zangbodem, het spuiten van het gietijzeren frame, aanbrengen van nieuwe besnaring, het vervangen van de stempennen, het politoeren of spuiten van de kast en het polijsten en/of vervangen van het klavierbeleg worden uitgevoerd. Overigens, daarmee wordt niet alleen de piano of vleugel visueel een stuk mooier maar ook de toon aanmerkelijk verbeterd.

Bij een revisie wordt een afweging gemaakt hoe de kosten staan tegenover de waarde van het instrument. Dat bepaalt voor een groot gedeelte welke van de bovengenoemde werkzaamheden uitgevoerd zullen worden. Bij een grote revisie is het ook mogelijk om het instrument volledig opnieuw op te bouwen. Hierbij wordt niet uitgegaan van de fabrieksmaten en verhoudingen. Veel onderdelen worden opnieuw berekend met de huidige kennis, zodat het specifieke instrument in optimale staat wordt gebracht. Zoals de fabriek, maar beter.

Bij een restauratie wordt het instrument hersteld naar de staat van de fabriek. De originele maten, verhoudingen en gewichten worden gebruikt voor nieuwe onderdelen.

Bij zowel een grote revisie als restauratie, zijn de kosten vaak hoger dan dat de waarde van het instrument zal stijgen. Dit wordt over het algemeen enkel bij kostbare instrumenten gedaan, of bij instrumenten met een emotionele waarde.

Na een revisie of restauratie zal uw instrument anders klinken, en meestal ook duidelijk merkbaar in speelaard verbeterd zijn. Benieuwd wat Piano Select voor uw instrument kan betekenen? Neem dan vrijblijvend contact met ons op.

Menu